Regionale bijeenkomsten aardbei geven inzicht in knelpunten recirculatie
![](/content/_processed_/6/f/csm_iStock-621256480_aardbei_kas_crop_e58f6e74bf.jpg)
Voor alle glastuinbouwteelten geldt dat een (nagenoeg) nulemissie van nutriënten en gewasbeschermingsmiddelen wordt nagestreefd in 2027. Via de emissienormen stikstof worden de telers nu al gedwongen meer te recirculeren. In september en oktober is in het kader van het project ‘Waterefficiënte teelt op substraat’ een discussie gevoerd met aardbeientelers in drie regionale verbanden over de knelpunten die bestaan voor volledige recirculatie in substraatteelt.
Uit deze discussies komen de volgende belangrijkste aandachtspunten naar voren:
- Beschikbaarheid over voldoende goed gietwater is een randvoorwaarde om emissieloos te kunnen telen.
- Natrium: Ophoping van natrium wordt gezien als belangrijkste risicofactor in de teelt, waarbij een waarde van 3 mmol/L wordt genoemd als grenswaarde. Deze grenswaarde wordt op basis van ervaring aangehouden, maar is niet op basis van onderzoek vastgesteld. Mogelijk is hier nog een wereld te winnen, zoals dit ook voor tomaat gedaan is (8 mmol/L naar 20 mmol/L). De meeste natrium komt de kas binnen via het gietwater, een klein deel komt via de meststoffen binnen.
- Silicium: Silicium uit grondwater kan zorgen voor albinovruchten, met een grenswaarde van 0.35 mmol/L. Bij volledige recirculatie kan ook een lage concentratie silicium in het binnenkomende water zorgen voor een overschrijding van de grenswaarde.
- Borium: Ook dit kan met het grondwater meekomen en wordt niet verwijderd door omgekeerde osmose. Kan wel voor worden gecompenseerd door borium in het bemestingsschema te verlagen.
- Recirculeren tijdens de eerste twee weken. Door de vrijkomende deeltjes uit het gebruikte substraat raken de afvoergootjes voor drainwater verstopt. Daarnaast werkt de ontsmetting van het drainwater ook minder goed.
Telen zonder drainwater
Bij een gecombineerde kasteelt met een grondteelt buiten, wordt het drainwater vanuit de kas gebruikt als voedingsoplossing buiten. Zolang deze buitenteelt er is, blijft dit een goede oplossing voor het lozingswater van het voorjaar tot het najaar als er buiten wordt geteeld. Het areaal buitenteelt neemt echter wel af door de toegenomen teelt in de kassen, dus dan moet er voor deze bedrijven wel een oplossing komen voor volledig recirculeren. De telers geven aan dat het ook mogelijk moet zijn om (bij een situatie met goede kwaliteit gietwater) met maximaal 10% drain te telen, of zelfs helemaal zonder drainwater.
Doordat veel dakberegening wordt gebruikt in de zomer, is een regenwaterbassin van 3.000 m3/ha niet voldoende om volledig te voorzien in de gietwaterbehoefte van het gewas. Met name in het voorjaar en de zomer is het daarom nodig om aanvullend gietwater te gebruiken. Met kraan- of oppervlaktewater wordt de concentratie natrium heel snel te hoog, met ontzout grondwater zou dit langere tijd goed moeten gaan.